Od lewej: Magdalena Genow-Jopek i Monika Sikorska
W piątkowy wieczór, 12 czerwca, zabytkowe wnętrza Starego Ratusza w Gnieźnie ponownie wypełniły się miłośnikami literatury faktu, podróży i opowieści o świecie. Wszystko za sprawą kolejnego spotkania z cyklu „Włącz Ciekawość”, którego bohaterką była Magdalena Genow-Jopek – autorka książki Bułgaria. Złoto i rakija. Rozmowę z pisarką poprowadziła Monika Sikorska, zapraszając publiczność do fascynującej podróży przez historię, kulturę i codzienność kraju, którego kontur – jak żartobliwie zauważyła autorka – przypomina kota.
Już od pierwszych minut spotkania stało się jasne, że Bułgaria to miejsce pełne kontrastów i nieoczywistych historii. Magdalena Genow-Jopek opowiadała o kraju przez wieki znajdującym się pod wpływem dwóch wielkich potęg – Rosji i Turcji. To właśnie te skomplikowane dzieje odcisnęły wyraźne piętno na współczesnej tożsamości Bułgarów, kształtując ich mentalność, kulturę i stosunek do religii. Jak podkreślano podczas rozmowy, dzisiejsza Bułgaria zmaga się również z problemami demograficznymi i wyludnianiem wielu regionów, szczególnie małych miejscowości i wsi.
Jednym z najbardziej barwnych fragmentów wieczoru były opowieści o codziennym życiu Bułgarów sprzed zaledwie kilkunastu lat. Publiczność z uśmiechem słuchała historii o autobusowych bileterkach, które z kasetką w jednej ręce i papierosem w drugiej potrafiły skutecznie zarządzać całym pojazdem, jednocześnie prowadząc ożywione rozmowy z pasażerami. Wspomnienia te stały się punktem wyjścia do refleksji nad przemianami, jakie zaszły w kraju po wejściu w XXI wiek. Zawody, które jeszcze niedawno wydawały się nieodzownym elementem krajobrazu (ochroniarze pilnujący kantorów czy osoby czuwające nad lodówkami z napojami w nadmorskich kurortach) dziś niemal całkowicie zniknęły, ustępując miejsca automatyzacji i nowoczesnym rozwiązaniom.
Nie zabrakło również anegdot pokazujących, jak bardzo zmieniły się codzienne nawyki mieszkańców. Autorka z rozbawieniem wspominała czasy, gdy śmieci wyrzucano przez okno. Zwyczaj ten praktykowała nawet jej własna babcia. Współczesna Bułgaria jest już jednak zupełnie innym miejscem, gdzie segregacja odpadów i dbałość o przestrzeń publiczną stają się normą.
Wiele emocji wzbudził także temat bułgarskiego folkloru, który mimo postępującej modernizacji wciąż pozostaje ważnym elementem narodowej tożsamości. Monika Sikorska zwróciła uwagę na charakterystyczne, długie balkonowe tarasy, będące nie tylko miejscem spotkań rodzinnych, lecz także przestrzenią, gdzie do dziś grilluje się warzywa i pielęgnuje codzienne rytuały sąsiedzkiego życia. Rozmowa naturalnie zeszła również na temat bułgarskiej kuchni – pełnej świeżych warzyw, aromatycznych przypraw i prostych smaków – oraz współczesnej sytuacji politycznej kraju.
Szczególnie interesującą częścią spotkania była rozmowa o tożsamości. Magdalena Genow-Jopek, córka Polki i Bułgara, opowiadała o dorastaniu pomiędzy dwiema kulturami oraz o nieustannym poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, które często słyszy: czy jest w połowie Polką i w połowie Bułgarką, czy może w stu procentach przedstawicielką obu narodów jednocześnie? Refleksje autorki stały się punktem wyjścia do szerszej dyskusji o przynależności, pamięci rodzinnej i budowaniu własnej tożsamości w świecie przenikających się kultur.
Spotkanie miało wyjątkowo interaktywny charakter. Publiczność chętnie dzieliła się własnymi doświadczeniami i zadawała pytania, a żywa wymiana myśli trwała długo po zakończeniu oficjalnej części wydarzenia. Co ciekawe, okazało się, że wielu uczestników znało już wcześniejszą twórczość autorki. Szczególne zainteresowanie wzbudziła jej książka Złodziejka matek, która dla licznych obecnych była pierwszym spotkaniem z pisarstwem Magdaleny Genow-Jopek. Tym bardziej cieszyło, że kolejna publikacja autorki przyciągnęła do Starego Ratusza tak liczne grono wiernych czytelników.
Wieczór po raz kolejny potwierdził, że cykl „Włącz Ciekawość” znakomicie wpisuje się w kulturalny krajobraz Gniezna. Dzięki takim spotkaniom literatura staje się nie tylko okazją do poznawania świata, lecz także pretekstem do rozmowy o historii, pamięci, tożsamości i zmianach zachodzących wokół nas. A tych tematów podczas opowieści o Bułgarii zdecydowanie nie zabrakło.
Irmina Kosmala
