Zaproszenie do Gniezna na wykład Dawida Junga "Jolentiana w poezji polskiej" (25.02.2026)
W ramach Dnia Otwartego Biblioteki Prowincjalnej Franciszkanów (ul.
Franciszkańska 12 w Gnieźnie) 25 lutego (środa) o godz. 19:00 odbędzie się wyjątkowe spotkanie poświęcone postaci bł. Jolenty w literaturze polskiej, prowadzone przez Dawida Junga – poetę, badacza i popularyzatora dziedzictwa kulturowego Gniezna.
Podczas wykładu zaprezentowane zostaną nieznane szerzej utwory literackie nawiązujące do epoki średniowiecza i do postaci księżnej Jolenty, której kult i pamięć od wieków obecne są w tradycji Gniezna.
Prelegent przybliży konteksty historyczne i duchowe tej twórczości, ukazując, jak dawni autorzy interpretowali postać błogosławionej oraz jakie wartości i wyobrażenia towarzyszyły jej kultowi.
Szczególnym elementem spotkania będzie warstwa muzyczna. Na podstawie melodii ludowych zebranych przez Oskara Kolberga w Gnieźnie i okolicach Dawid Jung skomponował autorskie utwory muzyczne, inspirowane tradycją średniowiecznych igrców i śpiewaków. Muzyka ta ma oddać klimat dawnego, staropolskiego Gniezna, miasta, w którym przed wiekami podobne pieśni mogły rozbrzmiewać podczas uroczystości i zgromadzeń religijnych.
Druga część wykładu poświęcona będzie poezji franciszkanina i poety gnieźnieńskiego Maurycego Kiełkowskiego, autora poetyckiego dzieła wydanego w 1723 roku o życiu i cudach Jolenty. Jego utwory poświęcone błogosławionej stanowią niezwykle cenne świadectwo duchowości i mentalności dawnych mieszkańców Gniezna. Ta ponad trzystuletnia literatura, interpretowana na nowo i zestawiona z muzyką, ukazuje, że dawne teksty wciąż mogą przemawiać do współczesnego odbiorcy.
Wydarzenie ma charakter otwarty i skierowane jest do wszystkich zainteresowanych historią, literaturą i muzyką dawną, a także do tych, którzy pragną lepiej poznać dziedzictwo kulturowe Gniezna.
Wstęp wolny.
Nazar wraca do domu
z wojennego prochu wciąż nie powstały
dziesiątki tysięcy ukraińskich żołnierzy –
co dnia żony siostry matki czekają na powrót
zaginionych na froncie – ciało jednego
z młodych Nazarów z trudem identyfikowano
szczątki pochowano – przekazano order
za odwagę syna na ręce rodziny
a jednak Nazar powrócił do domu
i chociaż wycieńczony po kilku latach
rosyjskiej niewoli jasno patrzy w przyszłość –
matka płacze z radości: masz ręce nogi
siostra krzyczy ty żyjesz bracie żyjesz
ojciec mówi dziś wprost w oko kamery
przez ściśnięte gardło: nie krytykujcie
dialogu trzeba rozmawiać nawet z katem
czuwać przekonywać do pokoju – inaczej
mój syn Nazar nigdy by nie powstał
żywy spośród martwych
---------------------------------------------------------
Teresa Tomsia – poetka, eseistka, animatorka kultury; ostatnio wydała zbiór wierszy Chłodne strugi (Galeria Autorska, Bydgoszcz 2025); opracowała almanach z posłowiem w wersji polsko-ukraińskiej Czas pojąć ten świat – czas ukoić ból (FONT, Poznań 2024) w tłumaczeniu Oleny Stepaniuk.
Walenty – orędownik duchowej równowagi
Z okna. Poznań, 2025. Fot. ET.
orędownik łączenia przeciwieństw i rozwiązywania
spraw trudnych niekiedy niemożliwych – biskup
rzymski Walenty w trzecim wieku po Jezusie
błogosławił małżeństwa chrześcijan z poganami
bo jak mogliby żyć zgodnie tamci ludzie
gdyby się bliżej nie poznali nie przyjrzeli sobie
wzajemnie nie zaakceptowali inności
kojarzony z miłością jest też patronem
szukających duchowej równowagi wrażliwych
psychicznie chorych na wszelką nędzę świata
która potrafi rzucić człowiekiem o ziemię –
trzeba wiele wysiłku pomocnej ręki drugiego
żeby każdy z nas mógł powstać i śpiewać
psalm jako pieśń dziękczynną
opiekunie zakochanych z sercem na dłoni
uśmiechnij się z góry do wszystkich którzy błądzą
w pytaniach o miłość – niech słowa przyrzeczeń
nie rozpryskują się o niepewność jak fale morskie
o skałę lecz chłodzą rozpalone czoła
koją uciszają to co nadmierne
-------------------------------------------------------------------
Teresa Tomsia – poetka, eseistka, animatorka kultury. Ostatnio wydała zbiór wierszy „Chłodne strugi” (Galeria Autorska, Bydgoszcz 2025).
