Bardzo duszno

cały jesteś przesiąknięty pustką 
i latem 
słońce przypieka nam ramiona
gdy przeżuwamy świat jeszcze raz
w tę ostatnią niedzielę lata

Two sides of the stone

*
znalazłam rozłupany kamień
obracam nim na wszystkie strony
kamień patrzy na mnie pustką
z każdej strony

**
na drodze leżał odłamek skały
ze wzrokiem wbitym w ziemię
i w ziemię

Więcej…

Irena nad Regą w Świdwinie, 2023. Z arch. autorki

Powroty do Świdwina

Łączą nas myśli

na odległość wypełnioną

wspomnieniami

odchodząc ciągle wracamy

by przekonać się

że wrzos pachnie

zajmuje nowe miejsca

nad jeziorem Bukowiec

Strzelista wieża w parku

ciągle strzeże naszych

pięknych widoków

tylko wewnętrzne schody

pokruszone i dziurawe

mniej bezpieczne

bronią się

przed naszą pamięcią

Więcej…

                   Wspominając Rafała Żebrowskiego –

                   poetę i historyka kultury (1954-2024)

Rafał Żebrowski w podróży. Fot. Zofia Borzymińska

W rzeczach zwyczajnych zauważał piękno – jak

malarz, który mimo choroby oczu niestrudzenie kładł

na płótno kominy fabryczne, ich cienie przeglądające się

w rzece, sady rozjaśnione porannym światłem, wysokie

trawy rozedrgane wiosennym powiewem, polną

drogę pod lasem zasypaną śniegiem.

Proste gesty, surowe pasterskie ubrania wieśniaków

w Pontoise przy pracy wykonywanej co dnia z cierpliwością

w polu, na pastwisku, kobiety z wiadrami przy studni –

w cieniu godzin ulatujących niepostrzeżenie – mówią

wiele o szacunku dla ludzkiego trudu, chwalą życie

na obrazach Camille’a Pissarro.

Gdy już nie mógł wychodzić z domu, oglądał ruch uliczny

z okna paryskiej kamienicy jakby z lotu ptaka – rysował

widok na Pont des Arts, ludzi idących pod rękę, konie

ciągnące wozy, parki, domy, bulwary, place z kawiarniami.

Nauczyciel Paula Gauguina, przyjaciel młodych malarzy

w Salonie Odrzuconych, mistrz poszukujący wciąż nowej

formy oddającej chwilę istnienia człowieka w zmaganiu się

z naturą – niestrudzony komentator innego spojrzenia

pozostawił najwięcej obrazów wspólnego świata spośród

tego, co przepadło w wojennych pożarach i grabieżach –

ocalałe płótna ukazują pejzaże w epifaniach

i widzeniach rzeczywistości w sposób

niepowtarzalny, jaki został dany nielicznym.

Cóż więcej opowiadać, drogi przyjacielu,

gdy płoną świece adwentowe – w grobowcu

rodzinnym wśród swoich spoczywasz, płyta

marmurowa opleciona bluszczem, lawenda

zdrewniała legła wkoło stóp –

z dzikiego ostępu, gdzie niegdyś kwitł

Gucin Gaj romantyczny, już tylko sikorki

odzywają się z cicha raz po raz i milkną.

Warszawa – Poznań, 14/15 XII 2025

-----------------------------------------------------

Teresa Tomsia – poetka, eseistka, animatorka kultury, autorka prozy dokumentalizowanej. Wydała tomiki wierszy, m.in. Gdyby to było proste (2015), W znikającym ogrodzie (2023), Chłodne strugi (2025), W jasności otwartego zdania (2026) oraz szkice literackie Niedosyt poznawania (2018). Publikowała m.in. na łamach „Tygla Kultury”, „Toposu”,  „Frazy”, „Twórczości”, „ele/Watora”, w pismach internetowych. Jej wiersze tłumaczono na j. niemiecki, francuski, angielski, ukraiński. Kilkakrotnie wraz z Rafałem Żebrowskim uczestniczyła w Dialogu Dwóch Kultur. Wielokrotnie nagradzana za realizację projektów kulturotwórczych, ostatnio Statuetką Hefajstos od redakcji „Kuźni Literackiej” i „Zeszytów Poetyckich” (2025) oraz Nagrodą Literacką Czterech Kolumn od Kapituły z Wrocławia (2026). Mieszka w Poznaniu.

Słowa namysłu niosą w sobie światło i mogą rozjaśniać sprawy trudne, zawiłe, wydobywać je z niepojętej ciemności – jeśli tajemny sens, który nam przekazują, nie zostanie zagłuszony przez uporczywą próbę rozumienia wszystkiego jedynie po swojemu.

                                                                                                          Teresa Tomsia

W Parku Oliwskim © Irena Knapik-Machnowska

Strumień czasu

Podczas letniej podróży przysiadłam niegdyś na kamiennej

ławie i wpatrywałam się w błyszczącą taflę wody – nurt rzeczny

wartko przepływał pod mostem i nieustannie uchodził w dal.

Zmęczone wędrówką stopy spoczęły na długą chwilę,

a wtedy chłód idący od ziemi ogarnął nogi aż po kolana

i studził splecione na nich dłonie – wokół mgły wieczorne

zaczęły opadać na krzewy w alejach, z wolna ruszały

nad kwietne ogrody, ścieżki, łąki z pamięci przywołane.

Zanurzona w strumień czasu ujrzałam wszystkie naraz

dawne poletka, rabaty, podwórka, usłyszałam rozpoczęte rozmowy –

tam, gdzie miejsce opuszczone już pociemniało –

rozbrzmiewały coraz głośniej, rozrastały się w słońcu rozjaśnione.

Błądziłam pośród drzew i bujnych traw, szukałam śladów,

nawoływałam po imieniu krążące blisko cienie – lecz znikąd

nie nadchodziły znaki ani listy pocieszenia.

Plaża w Stegnie © Eugeniusz Toman

Z dnia powszedniego

Z nocy ciemnej nie powraca się nigdy z pustymi rękami.

Jako dar niosę w sobie ukojenie, jakie wybrzmiało milczeniem w godzinach przemyśleń o tym, co rozproszyło się i niezauważalnie przepadło, nie wiadomo dlaczego. Pielęgnuję rzewną nutę na dni szare, pokorne, by dały się ukołysać w tonie ładu i wybaczenia, bo nie każdy prosty gest czy znak, jakim pragnę porozumiewać się z drugim człowiekiem, wart jest wysłowienia czy zapamiętania, a jednak niezbędny do poczucia istnienia: re/cogito.

Kiedy rzucam słowa nieuważnie, niewiele z nich pozostaje na trwałe. Każda rozmowa jest przecież niepowtarzalna, a w intencjach – sekretna. Należy odczytywać ją w kontekstach, badać głębiej niż ogólne wiadomości dnia. Trzeba długo wsłuchiwać się w pytania i rozważać je przed udzieleniem odpowiedzi, co w dobie pośpiechu nie jest łatwe ani oczywiste.

Słowa namysłu niosą w sobie światło i mogą rozjaśniać sprawy trudne, zawiłe, wydobywać je z niepojętej ciemności – jeśli tajemny sens, który nam przekazują, nie zostanie zagłuszony przez uporczywą próbę rozumienia wszystkiego jedynie po swojemu.

-------------------------------------------------

Teresa Tomsia – poetka, eseistka, animatorka kultury.

W tej chwili, gdy przysiada na ławie w rogu biesiadnego stołu

i bierze pióro do ręki, by podpisać monografię Solidarnej Wspólnoty,

w tej chwili, gdy pochylony nad książką zamyśla się, co zapisane,

a co należy przywołać: miłość, wdzięczność, poczucie miary –

wie, że jego godziny zostały policzone. Cień krąży

w przejściu z widokiem na ściernisko.

Dopiero połowa września, a już chłodny wiatr zmaga się z chmurami,

targa połą marynarki. Śmiejemy się, rozgadani, śpiewamy

z kapelą piosenki powstańcze.

W ostatniej chwili obejmuje spojrzeniem Ludwikę w płaszczu koloru jesieni,

dzieci przyjaciół biegnące ku bryczce, konie prowadzone ze stajni,

Joannę częstującą gości – i podnosi rękę na pożegnanie.

Łagodnym uśmiechem błogosławi nas wszystkich.

35-lecie SW. Stajnia „Rotmistrz” w Bolesławcu, 15 września 2018 roku; 
Ludwika Ogorzelec – autorka rzeźb i instalacji „krystalizacja przestrzeni”;
Joanna – żona Macieja Frankiewicza, opozycjonisty z poznańskiej Solidarności Walczącej.

Więcej…

Przed dworem Rodziny Joczów w Cielcach: 
Yola Czech i Teresa Tomsia z córką Moniką (1998) © Eugeniusz Toman

                                               Nie oczekuj na miłość,

                                              tylko z nią umieraj.

                                                        Jan Sochoń, Wskazania

W szczelinach zdrewniałej skóry

warstwami układają się wyciszone

wspomnienia, gałęzie zrzucone z drzew

po nocnej burzy, dachówki ukruszone

przez wiatr niczym rzeźby w kształtach

nie do rozpoznania, przy nich orzech

przechowany przez wronę.

Niekiedy w progu osiada z mgłą echo słów

wypowiadanych tu niegdyś przez Pawła Jocza –

rzeźbiarza, który żył z pasją, jakby wciąż

od nowa stwarzał życie.

Nikt nie wybiega dziś tam na taras, by powitać gości,

nie oczekuje na poruszenie, na przemianę.

Odwiedzający przychodzą i znikają za żywopłotem.

Unieruchomione w oku kamery trzy kobiety

już nie zdołają odwrócić głowy, nie ujrzą gospodarza

w wejściu do domu – jak z wolna wchłania go

nieprzenikniona gęstość wieczoru.

Przed progiem staje ten, który trwa w osobności,

któż bowiem zawoła ku niemu z daleka,

poda wody żywej, gdy nicość zajmuje pierwsze

miejsce przy stole, a wiara w przemienienie

nie wznosi, nie usuwa niepewności –  

czym tak naprawdę jest niepojęta,

do końca wierna agápë.

Poznań, 2 lipca 2026 roku

Więcej…

Bogdanowi Widerze, Lechowi M. Jakóbowi, 
Krzysztofowi Kokotowi, Alojzemu Lysce,
Teresie Tomsi, Irminie Kosmali 

Widzę, że nie ustajesz w wędrówce własną ścieżką poetycką. 
Tak trzymać - -
(Z korespondencji Lecha M. Jakóba, 5 czerwca 2021 r.)

miałam szczęście zakotwiczyć w sercu kilku osób – 
dziwne, że połowy nie spotkałam osobiście,
nie usiadłam przy kawie, nie pogadałam o niczym

część zna już prawdę istnienia i świeci na niebie
tym, którzy wciąż szukają gwiazdy północnej – 
czasami spoglądam w czerń nocy i czytam ich myśli

dziwne, że połączyło nas słowo, choć dykcje
mamy różne; splotła niewidzialna nić serdeczności,
mimo zasieków postawionych przez nasze roczniki

miałam szczęście spotkać nieznajomych, którzy
poznali mnie lepiej niż niektórzy bliscy –
nic dziwnego, że z ostatnimi łączy mnie milczenie

Mysłowice, 12 lipca 2026 r.

Więcej…