Poznański akcent w Roku Józefa Czapskiego - Eugeniusz Toman
Obraz Józefa Czapskiego „Magie rouge” zyskał metaforyczną interpretację autorstwa poznańskiej poetki. Teresa Tomsia pisze wiersze, szkice literackie, prozę dokumentalizowaną, teksty pieśni. Niedawno otrzymała zaproszenie do współpracy w uroczystych obchodach Roku Józefa Czapskiego od krakowskiej Fundacji SUSEIA opiekującej się stroną o malarzu. Prowadzi ją Elżbieta Skoczek, a jej zainteresowanie wzbudziły poematy i ekfrazy autorki zamieszczone w tomikach: W znikającym ogrodzie (2023) i Chłodne strugi (2025) z opisami dzieł plastycznych, m.in. obrazu Artura Majki „Szare miasto”, który maluje Paryż, ukazując zderzenie człowieka z przestrzenią miejską coraz bardziej ograniczającą kontakt z naturą. Artysta opracował graficznie zarówno książkę Teresy Tomsi W jasności otwartego zdania (2026) jak i poprzednio wydany tomik Pawła Huelle Obłoki jasne nad tobą (2018) w tej krakowskiej serii poetycko-plastycznej.
W metaforach, dedykacjach, cytatach autorka przywołuje myśli i sylwetki artystów, pisarzy, redaktorów z dawnych lat i obecnie skupionych wokół idei paryskiego Centrum Dialogu –realizując ją od wielu lat w swoich działaniach kulturotwórczych. Było to miejsce wymiany myśli między pisarzami z kraju i na emigracji, gdzie na dyskusyjnych wieczorach malarz gościł wraz z autorami „Kultury” i brał udział w ówczesnym życiu intelektualnym środowiska. W Roku Józefa Czapskiego wiersz Teresy Tomsi Czerwona magia – Ghelderode, Czapski jest jednym z wielu odsłon pamięci o wybitnej postaci polskiej kultury w Paryżu. Język poetycki utworu jest bogaty w konkrety i otwarty na konteksty historyczne, można przeczytać tekst z przypisami i zobaczyć obraz na stronie wydawcy:
https://jozefczapski.pl/wiersz-teresa-tomsia-na-130-urodziny-jozefa-czapskiego/
A. Majka i T. Tomsia, 2025. Fot. Bartosz Tomsia
Nowe wiersze poznańskiej poetki ukazują się z okazji jej 25-letniej współpracy z polonijnym portalem „Recogito” działającym przy rue Surcouf oraz jubileuszu 45-lecia debiutu książkowego w Wydawnictwie Poznańskim (Czarne wino, 1981). W Poznaniu autorka wydała 11 książek, m.in. szkice literackie Niedosyt poznawania (2018) i wybór wierszy W cieniu przelotnego trwania (WBPiCAK, 2021). Ostatnio w Kanadzie ukazała się antologia 150 Poems from Poland (2025), gdzie wśród autorów (K. Koehler, W. Kass, M. Zabłocki i in.) również wiersze i eseje o sztuce prezentują tam poetki Adriana Szymańska z Warszawy i Teresa Tomsia z Poznania.
Podziwiając Mistrzów, warto przypominać ich dzieła. Każdy twórca idzie odrębną drogą, starając się być wiernym prawdzie historii i konsekwentnym w artystycznych wyborach. Gdy podejmujemy dialog przy stole słowa, otwarci na odmienne spojrzenie, wersy stają się zaczynem refleksji o przeszłości i o tym, co jest. Podejmują próbę zrozumienia drugiego człowieka poprzez jego pasję tworzenia i wrażliwość, z jaką Józef Czapski objaśniał skomplikowaną historię świata.
--------------------------------------------------------------
Eugeniusz Toman – dziennikarz, lotnik, autor prozy: Podniebni żołnierze (2015), Boski Order (2020), Śmiercionośne skrzydła (2020), Alarm pod gwiazdami (2021), Odlecieli z „Gniazda Orląt” (2025), Orle miasto (2026) oraz tomiku wierszy Samotny lot (2020). Jego wiersze znajdują się w almanachu polsko-ukraińskim Czas pojąć ten świat – czas ukoić ból (2024). Publikował na łamach kołobrzeskiej „Latarni Morskiej”, gnieźnieńskiej „Kuźni Literackiej”, poznańskiego „Protokołu Kulturalnego”, paryskiego portalu pallotynów „Recogito”, opracowywał śpiewniki i książki poetyckie w Wydawnictwie Rhytmos. Mieszka w Poznaniu. Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.